Beograd

Crkve i manastiri

CRKVA SVETOG MARKA Tašmajdanski park

Crkva Svetog Marka

Jedno od najlepših zdanja sakralne arhitekture srpsko-vizantijskog stila svakako je crkva Svetog apostola i evanđeliste Marka. Sve do izgradnje hrama Svetog Save na Vračaru, ona je bila najveća srpska crkva, pored koje se do nemačkog bombardovanja 1941. nalazila stara palilulska crkvica Svetog Marka koju je podigao knez Miloš Obrenović 1835. godine. Na Cveti, 13. aprila 1941. usled bombardovanja izbio je požar u njenoj blizini i uništio je skoro do temelja.

Godine 1932. otpočeli su radovi na izgradnji nove (današnje) crkve Svetog Marka. Projekat i nacrt monumentalnog hrama napravili su braća Petar i Branko Krstić, profesori Arhitektonskog fakulteta. Glavna inspiracija ovih umetnika bilo je najlepše zdanje srpske srednjovekovne arhitekture - Gračanica, zadužbina kralja Milutina, podignuto oko 1315. godine na Kosovu. Tokom Drugog svetskog rata izgradnja crkve je bila privremeno obustavljena. Iako nedovršena, crkva Svetog Marka je intenzivno "živela" liturgijski, budući da je narteks hrama (predvorje) bio adekvatno pripremljen za tu službu. Ispod njega se nalazi kripta Obrenovića, koja je nekada bila smeštena u staroj crkvi Svetog Marka. Pored kralja Aleksandra Obrenovića i kraljice Drage, u ovoj kripti se nalaze i posmrtni ostaci još nekih članova porodice Obrenović, pojedinih episkopa i mitropolita Teodosija Mraovića. Pored kripte Obrenovića u crkvi se nalazi sarkofag sa kostima cara Dušana (1308-1355), prenetih iz manastira Svetih Arhangela kod Prizrena, kao i mermerna grobnica patrijarha Germana Đorića (1898-1991) na kojoj je pozlaćenim slovima ispisan citat iz starozavetne knjige "Pesma nad pesmama".

Crkva je zvanično bila otvorena 1948. godine, iako njena unutrašnjost nije bila završena. Ideja da hram iznutra bude freskopisan nije ni do danas ostvarena. Ipak, i pored toga što je unutrašnjost hrama neoslikana, prvo što se uočava kada se zakorači u pripratu jeste velelepni ikonostas rađen prema nacrtu profesora Zorana Petrovića iz 1991-92. Ikonostas je urađen tehnikom mozaika i ograđuje oltarski deo, koji u pravoslavnoj hrišćanskoj arhitekturi simbolizuje nebo, odnosno duhovnu svetlost samoga Hrista.

MANASTIR SVETOG STEFANA Slanci

Manastir Svetog Stefana

Manastir Svetog Stefana u Slancima je jedini aktivni i živi metoh Hilandara u Srbiji. Nije poznato kada je tačno podignut i ko je bio njegov ktitor. Prema najstarijim podacima u XV, XVI i XVII veku bio je poznat kao "stari manastir", a narodno predanje ga vezuje za dinastiju Nemanjića. U narodnoj tradiciji su očuvane dve verzije događaja. Prema jednoj, osnovao ga je sveti Sava početkom XIII veka (u blizini manastira se nalazi izvor svetog Save), a druga kazuje da je ktitor Slanaca, kako se obično naziva, bio kralj Dragutin krajem XIII veka.

Manastir je tokom vekova podelio burnu istoriju svog naroda. U prvoj polovini XV veka, kada je srpska prestonica iz Kruševca prenešena u Beograd za vreme vladavine despota Stefana Lazarevića, manastir je uz nagli razvoj prestonice doživeo svoj procvat. U tom periodu je i mogao da zbrine veliki broj monaha, koji su bežeći iz južnih krajeva u Slancima pronašli utočište od Turaka. Manastir je doživeo napredak i tokom vladavine despota Đurađa Brankovića (1427-1456). Tada je iz poštovanja prema obnovitelju i u ćast krsne slave Brankovića, manastir koji je do tada bio posvećen Vavedenju Presvete Bogorodice, promenio patrona i počeo da praznuje svetog arhiđakona Stefana.

Manastir je više puta razaran i obnavljan. Godine 1833. je potpuno srušen pošto napukli zidovi i oštećeni svodovi nisu više mogli da služe svojoj nameni. Od njegovog materijala su izgrađene crkve u Velikom Selu i Mirijevu. Na mestu starog manastira 1900. godine podignuta je mala kapela sa pravougaonom osnovom i dvoslivnim krovom u kojoj se služilo sve do 1968. kada je otpočeta temeljna obnova manastira. Projekat rekonstrukcije kapele, njenog proširenja i izgradnje novog konaka izradio je arhitekta dr Dragan Tadić. Radovi na rekonstrukciji su završeni 1970.

U temelje manastirskog hrama i konaka su položene povelje ispisane na pergamentu u kojima je pisalo "...Obnavljajući s božjom pomoći ovu svetinju Nemanjića, dodeljujemo joj svetu misiju da se u njoj, kao metohu manastira Hilandar u Svetoj Gori, pripremaju mladi monasi za podvižnički život u manastiru Hilandaru". U manastiru se nalazi kopija ikone najveće Hilandarske svetinje Bogorodice Trojeručice. Kompleks manastira Slanci je zaštićen kao spomenik kulture i arheološko nalazište.

CRKVA SVETOG APOSTOLA I EVANGELISTE LUKE Krnjača

Crkva Svetog Luke

NJegova svetost patrijarh Pavle 2001. godine je osveštao temelje hrama, kada je počela izgradnja crkve. Projekat za crkvu je uradio arhitekta, Predrag Ristić po ugledu na stare srpske crkve u srpsko-vizantijskom stilu.

CRKVA SVETOG STEFANA Veliko Selo

Crkva Svetog Stefana u Velikom Selu je podignuta 1834. godine od materijala srušenog manastira Sveti Stefan u Slancima. Crkvu je gradio zajedno sa narodom, paroh Jovan Milošević. U krugu crkve 1836. godine izgrađena je i škola.

HRAM SVETOG CARA KONSTANTINA I CARICE JELENE Rumunska pravoslavna crkva u Ovči

Rumunska Crkva

Prva crkva u Ovči sazidana je oko 1909. godine od zemlje i cigle, prekrivena trskom. Današnja crkva izgrađena je između dva svetska rata od 1931. do 1933. godine sa istim hramom Car Konstantin i carica Jelena. Izgrađena je od crkvenih para i para vernika iz Ovče. Crkva ima četiri zvonika, dva su ostala od stare crkve, a dva su dar ktitora crkve. Darodavci su sveštenik Trojan Popesku, Pavel i Elena Deheljan i Ilija i Paraskeva Buksin. Crkva je izgrađena u grčko-vizantijskom stilu sa tri kupole. Glavni arhitekta crkve bio je Uroš Predić iz Pančeva. Ikonopisac, Boško Kovačev je 1989. godine oslikao crkvu, ali su očuvane i stare slike, koje je naslikao Jovan Popović oko 1834-35. Pored crkve nalazi se i parohijska kuća.

HRAM SABOR SRBA SVETITELJA Karaburma

Hram Sabor Srba Svetitelja

Jedina crkva na Karaburmi nalazi se na uglu ulica Pere Ćetkovića i Garsije Lorke na porti od 45 ari. Kamen temeljac za hram je postavljen 1986. godine, iako je zahtev za podizanje crkve podnet još 1961. godine. Hram je osveštao patrijarh German 13. novembra 1988. godine. Živopis u hramu je nastao 1993. godine kao lična donacija umetnika Dragomira Marunića i Nikole Lubardića. Uradili su i ikone na ikonostasu 1996. godine. U okviru crkve organizovana je verska nastava četvrtkom i subotom posle svete liturgije, a bogosluženja su svakodnevna.

SVETOTROJIČKI HRAM PODVORJA RUSKE PRAVOSLAVNE CRKVE Tašmajdanski park

Ruska Crkva

Organizovani parohijsko-crkveni život Rusa u Kraljevini SHS počeo je osnivanjem Ruske crkvene opštine u Beogradu, novembra 1920. godine. Osnivač i prvi starešina bio je protoprezviter Petar Belovidov. Od 1923. godine služba se vršila u baraci na Starom tašmajdanskom groblju. To je bilo presudno da Mitropolit Kijevski i Galicki Antonije, duhovni predvodnik ruskih izbeglica, u molbi patrijarhu Dimitriju zatraži baš

to mesto za podizanje privremene kapele za Ruse. Na Malu Gospojinu, 21. septembra 1924. godine oložen je kamen temeljac, a već 4. januara 1925. osvećen je novoizgrađeni hram posvećen svetoj Trojici. Crkvu je projektovao arhitekta V.V. Staševski, ikonostas je izradio knez Mihail Sergejevič Putjatin, a živopis baron Mejndorf.

U hramu su služili srpski patrijarsi, Dimitrije, Varnava i Gavrilo, Vikentije, German i sadašnji patrijarh Pavle. Godine 1957. ovde je služio patrijarh Moskovski i cele Rusije Aleksej I. To je bio prvi put da jedan ruski patrijarh služi u Srbiji. Kasnije su ovde služili patrijarh Pimen i sadašnji patrijarh, Aleksije II, kao i brojni mitropoliti i episkopi. Svetotrojički hram u Beogradu je bogat relikvijama, naročiti ikonama i ćivotima. Februara 1945. godine hram Svete Trojice u Beogradu, postao je Podvorje Moskovskog Patrijathata.

U aprilu 1999. godine, tokom vazdušnih napada NATO avijacije na zgradu RTS koja se nalazi oko 50 metara od Podvorja, hram je znatno oštećen. Sadašnji starešina Podvorja, protjerej Vitalije Tarasjev, rukovodi obimnim radovima na njegovoj rekonstrukciji i na restauraciji ikona.

CRKVA PRENOSA MOŠTIJU SVETOG OCA NIKOLAJA Borča

Crkva Borca

Na mestu crkve najpre je izgrađena kapela 1794. godine, a crkva je sagrađena 1798. godine. U podizanju je učestvovalo celo selo. Posvećena je svetom ocu Nikoli, zaštitniku svih alasa i moreplovaca. Pre pet decenija prvobitni hram je zadesio požar, a od njega su ostali samo goli zidovi. U plamenu su nestala oba zvona, oltar i nešto crkvenih knjiga. Sredstvima parohijana, osiguravajućeg zavoda i prodajom dela crkvene zemlje izgrađena je nova crkva 1967. godine. Crkva danas ima veliku portu koja se prostire do same obale kanala Vizelj. Ima puno zasada lipa, a izgrađena je i česma.

CRKVA PRENOSA MOŠTIJU SVETOG NIKOLE Višnjica

Crkva Visnjica

Na kraju Dunavske ulice nalazi se crkva Svetog Nikole u Višnjici, koja je podignuta 1838. godine, deset godina pre škole, pa su deca učila u crkvi sve dok škola nije izgrađena. Pre petnaest godina je freskopisana, a pre nekoliko godina je sređena porta i asfaltiran put pored crkve i prilaza crkvenom dvorištu. Parohijski dom je sagrađen 1920. godine.

CRKVA VOZVIŽDENJE ČASNOG I ŽIVOTVORNOG KRSTA GOSPODNJEG Glogonjski Rit

Pаlilulа linкоvi
Nаšа кućа Pаlilulа